توسعه باغات در اراضی شیب‌دار چهارمحال و بختیاری؛ فرصتی که نباید به تهدید تبدیل شود

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی چهارمحال و بختیاری، سید اصغرموسوی در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص ظرفیت توسعه باغات در اراضی شیب‌دار این استان، اظهار کرد: نمی‌توان در این حوزه همه چیز را به صورت صفر یا صد نگاه کرد، قطعا در تمامی نقاط استان امکان توسعه باغات در اراضی شیب‌دار وجود ندارد.

مسئول بخش تحقیقات زراعی و باغی مرکز تحقیقات کشاورزی چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه گام اول برای اجرای طرح‌های توسعه باغات در اراضی شیب‌دار کوهستانی بودن منطقه است، گفت: اما این اقدام مستلزم رعایت اصول پنج گانه است، اگر این اصول رعایت شود، قطعا در این حوزه موفق عمل خواهیم کرد، اولین اصل در این موضوع، انتخاب منطقه از نظر اقلیم و خاک است، برای مثال کشت برخی محصولات باغی مانند بادام در مناطق سردسیر وجود ندارد و قطعا با چالش سرمازدگی محصول مواجه خواهیم شد.

وی افزود: احداث سطوح یا سامانه آبگیر، هدایت روان آب از حوزه آبگیر به حوزه نفوذ( پای درخت)، مهندسی بستر یا تهیه بستر کشت طبق اصول فنی و استفاده از مواد آلی کافی در گودال کشت، مهندسی حفظ رطوبت  با انتقال آب در عمق و استفاده از مواد آلی خاک برای نگهداری رطوبت در خاک و  همچنین استفاده از مالچ یا خاک‌پوش در اطراف درختان برای جلوگیری از تبخیر سطحی ار سطح خاک نیز جزو اصول اساسی در توسعه باغات در اراضی شیب‌دار است.

موسوی با اشاره به اینکه موضوع تناسب اراضی در توسعه باغات در اراضی شیب‌دار در چهارمحال و بختیاری با همکاری مرکز تحقیقات کشاورزی و سازمان جهادکشاورزی آغاز شده است، عنوان کرد: کشت گونه‌های گیاهی در اراضی شیب‌دار بر اساس اقلیم نقاط مختلف استان مشخص شده است، البته ضرورت دارد در هر شهرستان یک سایت تحقیقاتی در نظر گرفته شود تا بتوان به طور دقیق تناسب اراضی را این سایت‌ها برای توسعه باغات در اراضی شیب‌دار بررسی کرد و همچنین این مسئله نیازمند تخصیص اعتبار نیز است.

مسئول بخش تحقیقات زراعی و باغی مرکز تحقیقات کشاورزی چهارمحال و بختیاری با تاکید بر اینکه نباید اجازه دهیم فرصت کشت توسعه باغات در اراضی شیب‌دار استان به تهدید تبدیل شود، توضیح داد: این استان دارای اراضی شیب‌دار و منابع آبی در سرشاخه‌های رودخانه‌ها نیز است، اما نباید اجازه دهیم با اجرای این طرح، پدیده زمین‌خواری در استان رواج پیدا کند، برای مثال شاهد هستیم، فرد دارای اراضی کشاورزی مستثنیات است و بنا به دلایلی مانند کمبود آب و ...، شرایط کشت در اراضی خود را ندارد، بنابراین به سمت دریافت اراضی در سطوح شیب‌دار منابع‌طبیعی می‌روند.

وی ادامه داد: اولین شرط اداره‌کل منابع‌طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری توسعه باغات در اراضی شیب‌دار، توسعه در اراضی کم‌بازده و دارای پوشش گیاهی اندک است، این استان رتبه بالایی در فرسایش خاک و از بین رفتن پوشش گیاهی را به خود اختصاص داده است، بنابراین حفظ مراتع و خاک در اجرای این طرح اهمیت بالایی دارد، همچنین کشت و توسعه باغات در این اراضی باید با رعایت اصول فنی صورت بگیرد.

موسوی با اشاره به اینکه توسعه باغات در اراضی شیب‌دار چهارمحال و بختیاری می‌تواند به افزایش تولید محصولات کشاورزی در استان منجر شود، خاطرنشان کرد: باتوجه به محدودیت منابع آبی می‌توان از بارش‌های فصول مختلف سال به نحو احسن به این منظور بهره‌مند شد.

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی چهارمحال و بختیاری بیان کرد: رعایت اصول فنی در احداث سامانه آبگیر برای توسعه باغات در اراضی شیب‌دار ضروری است، باید بتوانیم بارش را به سمت این آبگیرها هدایت و در زمان مناسب برای آبیاری به سمت درخت در کشت دیم هدایت کنیم، همچنین در چاله‌های تهیه شده برای کشت دیم، مدیریت بستر در دستور کار قرار بگیرد تا رطوبت در عمق زمین حفظ شود تا از تبخیر جلوگیری شود، اما عمدتا این تذکرات جدی گرفته نمی‌شود، زیرا اهرم قانونی برای رعایت این اصول توسط کشاورز وجود ندارد.

وی در خصوص استاندارد بارش برای توسعه باغات در اراضی شیب‌دار، یادآور شد: فاکتور میانگین بارش در این حوزه یک مسئله حائز اهمیت است، عمدتا در فصولی از سال شاهد بارش در این استان هستیم که گیاه نیاز به آب ندارد، شاهد بارش‌های خوبی هستیم و زمانیکه گیاه نیاز به آب دارد، بارش در استان رخ نمی‌دهد، عمده بارش‌ها در این استان در بازه زمانی مهرماه تا اردیبهشت‌ رخ می‌دهد و در این مدت درختان به خواب رفته‌اند، عمده نیاز آبی در باغات دیم از خرداد تا شهریور است، بنابراین در مناطق گرمسیر، دارای شیب جنوبی و خاک بافت سبک نمی‌توان باغ دیم ایجاد کرد.

موسوی افزود: اگر منحنی رطوبت بارش با منحنی رشد محصول(انگور، بادام، انجیر و ...) کشت شده در اراضی شیب‌دار چهارمحال و بختیاری، همپوشانی نداشته باشد، باید منابع آب تکمیلی پیش‌بینی شود تا بتوان باتوجه به شرایط منطقه، در صورت نیاز، باغات را آبیاری کنیم، همچنین تاکید شده میانگین بارندگی سالانه در منطقه برای توسعه کشت در اراضی شیب‌دار  زیر ۴۰۰ میلیمتر  نباشد، همچنین در برخی محصولات مانند بادام پیشنهاد می‌شود بهره‌بردار به جای کشت نهال، از بذر استفاده کند تا ریشه عمیق‌تری در خاک داشته باشد.

مسئول بخش تحقیقات زراعی و باغی مرکز تحقیقات کشاورزی چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه واگذاری اراضی شیب‌دار برای توسعه باغات در استان به شرط بهره‌برداری است، گفت: بنابراین این امر مستلزم تشدید نظارت برای رعایت اصول فنی است، البته تحقق اهداف این طرح نیازمند حمایت است تا به معیشت باغدار نیز کمک کند.